Anksiyete (Kaygı) Bozukluğu
Anksiyete Nedir?
Latin kökenli “anksiyete” kelimesinin sözlük anlamı: endişe, kuruntu, evham, vesvese, korku, huzursuzluk. Bazen kısaca “Kaygı” olarak da ifade edilebiliyor.
Normal Kaygı
- Nedeni bellidir
- Kaygıya neden olan tanımlanabilir
- Konu hallolduğunda rahatlanır
- Dikkat ve konsantrasyon artar
- İşlevsellik bozulmaz
Anksiyete Bozukluğu
- Nedeni belirsiz
- Kolay kolay rahatlayamaz
- Kaygı çok daha yoğun
- Sorun bitse de stres devam eder
- Kaçınma davranışları gelişir
- İşlevsellik önemli düzeyde bozulur
DSM-IV tanı ölçütlerine göre bozukluk bir maddenin (madde kötüye kullanımı, ilaç) gibi, genel tıbbi durumun (hipertiroidi gibi) doğrudan etkisine bağlı değildir.
Anksiyete (Kaygı) Bozuklukları
Panik Bozukluğu
Sosyal ve iş yaşantısındaki işlevsellikte ciddi hasara sebep olur. Sık seyirli bir hastalıktır.
Süre: En fazla 10 dakika
Özellik: Yineler ve belirsiz zamanlarda ortaya çıkar
Cinsiyet: Kadınlarda daha fazla
Agorafobi
Kişi bir daha ki panik atak ne zaman geleceğini bilemediği için, müdahale edemeyeceği ortamlara girmekten kaçınır.
Kaçınılan yerler: Açık, insanların yoğun bulunduğu alanlar
Gelişim: Panik bozukluğa ek olarak gelişir
Özgül Fobiler
Nesnelerden duyulan aşırı ve mantıksız korkudur. En yaygın fobi türüdür.
Cinsiyet: Kadınlarda 2,5 kat daha fazla
Sosyal Fobi
Bireyin sosyal ortamlarda veya kalabalık önünde performans göstermesi gereken durumlarda, diğerleri tarafından beğenilmeyeceği ya da dalga geçileceğine ilişkin korkudur.
Obsesif Kompulsif Bozukluk
(Takıntı Bozukluğu)Kişinin kaygısını azaltmak için yaptığı tekrar eden düşünce ve davranışlardır. Birey yaptıklarının saçma olduğunu bilir ancak yapamadan edemez.
Özellik: Oldukça zorlayıcıdır, yapmadığı takdirde büyük sıkıntı yaşar
Örnek: Tahtaya üç kere vurma, sekizi atlama…
Travma Sonrası Stres Bozukluğu
Travmatik bir olayın ardından (deprem, savaş, cinsel taciz gibi) özgün bir takım belirtilerin gelişmesiyle seyreden bir hastalıktır.
Özellik: Korku veren uyaran ortaya çıktığında zihin-beden kilitlenir
Yaygın Anksiyete Bozukluğu
Anksiyete yaygın halde her durumda düşünsel, fiziksel, zihinsel belirtilerle birlikte ortaya çıkıyorsa bu ismi alır.
Tedavi
Doğru Tanı Kritik Önem Taşır
Her ne kadar tüm kaygı bozuklukları tek çatı altında buluşuyor olsa da tedavileri farklılaşır. Bazen altta yatan başka bir ruhsal hastalık da olabilir.
Tanı Koyma
Ayrıntılı görüşme ve uygulanacak testler ile konan tanı doğru tedaviyi getirir.
İlaç Tedavisi
Hastalık kişisel, toplumsal, mesleki işlevselliği önemli düzeyde bozuyorsa psikiyatri uzmanı tarafından başlanacak ilaç tedavisi, tedavinin başarısını arttıracaktır.
Psikoterapi (Mutlaka Destekleyici)
Kişinin kaçınma davranışları tespit edilmeli, buna yönelik yöntemlerle kaçınmalar ortadan kaldırılmalıdır.
Psikoeğitim
Tanı konulduktan sonra kişiye ve aileye hastalık ile ilgili psikoeğitim mutlaka verilmelidir.
Önemli Uyarılar
Kaygı bozuklukları kişinin kendi kendine iyileştireceği türden hastalıklar değildir.
Ertelendiğinde, kaygı uyandıran ortamlara girilmediğinde, hastalık büyür, hatta ek olarak başka ruhsal sıkıntılar da eklenebilir.
Bu ve buna benzer ruhsal zorluklar yaşadığınızda, en kısa sürede ruh sağlığı uzmanlarına başvurunuz.
Aile Nasıl Davranmalı?
Yanlış Yaklaşım
“Senin birşeyin yok”
“Sen bununla baş edebilirsin”
Doğru Yaklaşım
- Kişinin yaşadığı sıkıntıları dikkate alarak, onun yanında olmalıdır
- Erken tanı konduğunda tedavinin daha kolay olacağını bilmelidir
- Hastanın yanında yer almalıdır
- Hastalıkla ilgili psikoeğitimi aynı zamanda almalıdır
Yardım Alın
Anksiyete bozuklukları tedavi edilebilir hastalıklardır. Profesyonel destek almaktan çekinmeyin. Erken müdahale, iyileşme sürecini hızlandırır.